عباس قديانى

76

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

ابو دلف قاسم بن عيسى ادريس . ( فوت 225 ه . ق . ) يكى از سرهنگان مأمون و معتصم و يكى از جوانمردان شجاع كه در هنر موسيقى نيز مهارت داشت . در آغاز اختلاف امين و مأمون طرفدار امين بوده ولى پس از مدتى جدال طاهر ذو اليمينين او را به بيعت با مأمون فراخواند و او سرپيچى نمود ولى خود مأمون از او دعوت كرد او پذيرفت و خليفه به او را حكومت كردستان منصوب كرد و اين حكومت به ارث به فرزندان او رسيد و شهر كرج را كه پدرش پىافكنده بود به پايان رسانيد . ابو ريحان بيرونى « محمد بن احمد البيرونى » . در خوارزم تولد يافت و در سن 77 سالگى درگذشت . تاريخ وفاتش محققا معلوم نيست . از تأليف او « آثار الباقيه عن القرون الحاليه » است كه راجع به اطلاعات هيئتى و نجومى و سال‌شماريهاى ملل قديمه نوشته . اين كتاب داراى فهرستهايى است از سلسله‌هاى پادشاهان قديم مصر ، كلده ، آسور ، ايران ، مقدونيه ، روم و غيره . كتاب ديگر او به كتاب « الهند » يا « ماللهند » مشهور مىباشد كه در دورهء ساسانى ايرانيان چه چيزهايى از هند اقتباس كرده‌اند . ابو زيد بلخى ابو زيد احمد بن سهل بلخى ، از حكماء و علماى معاصر با ابو على چغانى و ابو عبد الله جيهانى وزير معروف نصر بن احمد سامانى است . ابو زيد در جوانى پياده به عراق مسافرت كرد و مدت هشت سال در آنجا ساكن بود و در زمرهء شاگردان كندى درآمد . وى گذشته از تأليفات زيادى كه در علم كلام و فلسفه و علوم دارد . كتابى نيز در جغرافيا به نام « صور الاقاليم » نوشت . ابو سعيد بهادر از ايلخانان ايران ، فرزند الجايتو . وى درحالىكه بيش از سيزده سال نداشت به تخت نشست و به كمك سپهسالار خود امير چوپان ، اميران ياغى را يكى پس از ديگرى سركوب كرد . وزارت خود را مانند پدرش به خواجه رشيد الدين فضل الله همدانى و خواجه تاج الدين عليشاه تبريزى داد . وى كه در 735 ه . جهت دفع ازبك خان عازم آذربايجان شده بود به مناسبت گرمى هوا و عفونت بيمار شد و در سيزده ربيع الثانى سال 736 درگذشت . پزشكان تشخيص دادند كه سلطان مسموم شده و ظاهرا به دست بغداد خاتون مسموم گرديده است . با مرگ ابو سعيد بهادر بود كه دورهء سلسلهء ايلخانان بزرگ مغول به پايان رسيد . ابو سعيد گوركان متوفى رجب 873 ه . ق . آخرين پادشاه معروف از سلسله تيموريان ، پسر ميرزا سلطان محمد گوركانى . ابو سعيد لر ابو سعيد ابن پير احمد ، متوفى 820 ه . ق . فرمانرواى لر بزرگ و پانزدهمين اتابك از سلسله اتابك لر بزرگ ، پسر پير احمد لر . ابو سلمهء خلّال ابو سلمه ، ايرانى تبار و از توانگران كوفه بود . وى همواره داراييش را در راه داعيان بنى عباس صرف